Home     Vitamines voor Honden     Sportieve Hondenartikelen     Contact              

                   
            Honingzalf voor wondgenezing en huidproblemen bij honden
Dr. Tineke Creemers en Dr. Willem Jan Bosma
  Bron: NML Health

Samenvatting
Honing kan uitstekend gebruikt worden bij de behandeling van wonden en huidproblemen bij dieren. Echter niet alle honingtypen zijn geschikt. Het is van belang dat de honing de juiste componenten bevat, consistent van samenstelling is en geen residuen bevat van bestrijdingsmiddelen. Alleen met dergelijke honing kan veilig en effectief behandeld worden. Dit artikel behandelt het artikel Vetramil® een wondzalf met honing en etherische oliën, speciaal ontwikkeld voor dieren. De etherische oliën zorgen behalve voor een versterkte functionaliteit ook voor een bittere smaak, en houden insecten op afstand. Het product is getest bij dierenartsen, en de gebruikers waren positief tot zeer positief over de werking en gebruik van deze honingzalf.

Inleiding
Gedurende lange tijd stond honing vooral als effectief huismiddel bekend voor de behandeling van wonden bij mensen. Op basis van klinisch onderzoek en case studies is de interesse voor honing als serieus antibacterieel wondproduct enorm toegenomen. (Molan, 2001). Recent zijn er een aantal verschillende honingproducten voor professionele humane wondzorg op de markt gekomen. Ook in de veterinaire geneeskunde blijkt behoefte aan een product dat antibacteriële eigenschappen combineert met stimulering van de wondheling (Overgaauw en Kirpensteijn, 2005). De lage pH waarde van honing en de werking van honingenzymen spelen een belangrijke rol bij de wondhelende eigenschappen. Door de inwerking van enzymen op honingsuikers ontstaat een zuur milieu, waardoor veel schadelijke micro organismen worden geremd. Een lage pH versterkt ook de weerstand van de huid. Wordt honing toegepast in een vochtige (wond)omgeving, dan worden honingenzymen actief en produceren kleine hoeveelheden antibacteriële waterstofperoxide.

De samenstelling van honing varieert sterk en is afhankelijk van een groot aantal factoren die in de natuur niet te controleren zijn. Zo varieert het gehalte aan actieve enzymen in consumentenhoning zeer sterk, en is gemiddeld heel laag (Kerkvliet et al. 1996). De toepassing van zomaar een honing uit de winkel op wonden is dan ook zeer af te raden. Op basis van jarenlang onderzoek aan de universiteit van Wageningen, heeft Bfactory een methode ontwikkeld voor de productie van medicinale honing onder volledig gecontroleerde omstandigheden in kassen Dit heeft geresulteerd in een gestandaardiseerd honingtype met een hoog enzymgehalte en een hoog zuurgehalte. In verschillende ziekenhuizen is het afgelopen jaar ruime ervaring opgedaan met Revamil® een product gebaseerd op 100% zuivere gestandaardiseerde honing. In een voorstudie uitgevoerd in het Bronovoziekenhuis werden ruim 80 patiënten met moeilijk genezende wonden behandeld met Revamil® De belangrijkste conclusies uit dit onderzoek zijn dat Revamil® de wond effectief desinfecteert en tegelijkertijd het genezingsproces bevordert. De resultaten van deze voorstudie worden binnenkort gepubliceerd (Van Eijk en Groenhart, 2006).

Antimicrobacteriële werking
Honing wordt geproduceerd door honingbijen die bloemennectar verzamelen en die nectar vervolgens indikken tot honing. (Figuur 1). Honing bestaat voor en groot deel uit suikers, een klein deel water, organische verbindingen en enzymen. Het enzym  glucose oxidase wordt door de honingbijen aan de honing toegevoegd en zorgt samen met een aantal andere factoren voor de antibacteriële werking:
* Waterstofperoxide. In contact met de wond wordt de honing verdund met wondvocht en wordt het enzym glucose oxidase actief. Het enzym glucose oxidase zorgt voor een continue productie van zeer kleine hoeveelheden waterstofperoxide (Figuur2). De peroxide concentratie is hoog genoeg om pathogene bacteriën te doden, maar kan geen schade veroorzaken aan de herstellende wond.
* Slow release. E productie van waterstofperoxide is heel geleidelijk en gaat door zolang er nog honing in de wond aanwezig is. De snelheid waarmee alle honing in de wond is opgelost hangt af van de mate van exudatie van de wond.
* Lage pH. Door de werking van glucose oxidase ontstaat ook gluconzuur. Gluconzuur is het belangrijkste organische zuur in honing en reguleert een zuur wondmilieu (lahe pH). De hoeveelheid zuur in honing is een belangrijke maat voor antibacteriële werking (Bogdanov, 1997).
* Lage wateractiviteit. Door de lage wateractiviteit van honing kunnen de meeste bacteriën slecht overleven.
* Etherische oliën. Vetramil bevat onder andere etherische olie van Tymus vulgaris (Tijm) en Ocimum basilicum (Basilicum). Tijm heeft een breed spectrum werking tegen bacteriën, terwijl basilicum een breed spectrum werking tegen meerdere schimmels heeft (Price, 1999).

De antibacteriële werking van gestandaardiseerde honing is getest  tegen verschillende soorten bacteriën, die ook wondinfecties bij dieren kunnen veroorzaken. Figuur 3 laat de resultaten zin van een Challenge test waarbij een miljoen Staphylococcus aureus bacteriën werden toegevoegd aan 1 gram honing. Na 48 uur zijn nog slechts 10 bacteriën per gram honing over, na 144 uur zijn alle bacteriën gedood. Antibiotiocaresistentie staphylococcen (MRSA) bleken even snel gedood te worden door medicinale honing als antibiotica gevoelige staphylococcen. Vergelijkbare resultaten werden ook verkregen met de pathogene Pseudomonas aerigunosa.

Het product Vetramil®
Vetramil® is ontwikkeld op basis van vragen uit de praktijk. Het product combineert een goede antibacteriële werking met snelle wondheling en heeft positieve inwerking op de beschadigde huid. Verder zijn gebruiksgemak (goede smeerbaarheid, niet kleverig) en een vieze smaak voor dieren belangrijke eigenschappen. Vetramil® bevat dezelfde gestandaardiseerde antibacteriële honing die ook voor het humane product Revamil® wordt gebruikt. Daarnaast bevat Vetramil® een huidverzorgende basiszalf en een aantal antimicrobiële etherische oliën De etherische oliën versterken de afweer van de huid en werken tegen schimmels (Ocimun basilicum) en bacteriën (Tymus vulgaris). Bovendien geven de etherische oliën een bittere smaak aan Vetramil®. Inmiddels heeft een flink aantal dierenartsen ervaring opgedaan met de behandeling van huisdieren met Vetramil®. Middels een enquête zijn de ervaringen van dierenartsen geïnventariseerd. De resultaten zijn samengevat in Tabel 1 en Figuur 4.

Resultaten enquête
Tabel 1 laat zien dat Vetramil® werd toegepast bij honden, katten, paarden, konijnen, cavia’s, hamsters en vogels. Vetramil® werd met succes toegepast bij verschillende typen wonden (ontstoken wonden, niet genezende wonden,  schaafwonden), maar ook bij huidproblemen (huidleasies, geïrriteerde huid, schrale en gevoelige plekken, eczeemplekken) blijkt Vetramil® een prettig een effectief product. Figuur 4 laat zien dat meer dan 90% van de artsen de effectiviteit van Vetramil® als goed tot zeer goed beoordelen. Ongeveer 40% van de artsen was niet tevreden over het verpakkingsformaat een wilden graag een grotere tube. Ook gaven enkele artsen aan dat sommige dieren toch aan de zalf bleken te likken.

Klinische studie
Recent is een studie gestart  in het Diergeneeskundig Centrum DE Vallei in Woudenberg naar de effectiviteit van Vetramil® bij de behandeling van wonden bij paarden. De eerste resultaten zijn positief, een voorbeeld van de behandeling van een geïnfecteerde beenwond met Vetramil® is te zien in Figuur 5. Na 5 weken is de wond praktisch gesloten.

Conclusies
Vetramil® kan uitstekend worden ingezet bij de behandeling van slecht helende wonden en huidproblemen bij grote en kleine huisdieren. Dierenartsen oordeelden zeer positief over de effectiviteit. Inmiddels is er naast de 10 g tube ook een 30 g tube verkrijgbaar. Ook is de formulering aangepast om de zalf nog minder aantrekkelijk te maken voor oplikken door dieren.

Literatuur
Bogdanov F., 1997. Nature and origin of the antibacterial substances in honey.
Zeitschrift fur Lebensmittel Untersuchung und Forschung 30: 748-753
Eijk w. en Groenhart O, 2006.
Wondbehandeling met honing, een vooronderzoek. In voorbereiding
Kerkvliet JD, 1996.
Screening method for the determination of peroxide accumulation in honey and relation with HMF content. Journal of Apicultural Research 35(3/4): 110-117. 1996.
Molan PC, 2001.
Why honey is effective as a medicine 2. The scientific explanation of its effects. In: Honey and Healing, eds P. Munn and R. Jones, International Bee Research association (IBRA), 2001
Overgaauw P.A.M. en Kirpensteijn J, 2005.
Honing bij de behandeling van huidwonden. Tijdschrift voor Diergeneeskunde 130 (4): 115-116.
Price S. and Price L., 1999.
Churchill Livingstone, Edinburgh. Aromatherapy for Health professionals.

Wondbehandeling bij honden, verzorgen van slecht genezende wonden bij de hond, homeopatische wondzalf, en wonden bij honden behandelen met Vetramil honing zalf de wondzalf voor slecht genezende wonden. Homeopathie en vitamines voor honden als alternatief voor medicatie.